Huishoudelijke Ondersteuning Peelgemeenten

Context

Binnen de GR Peelgemeenten liep in 2025 een participatieproces rond Huishoudelijke Ondersteuning. Het proces werd gepresenteerd als een gedragen traject met inwoners, cliënten, aanbieders en andere betrokkenen. Vanuit Stichting Samen voor Someren nam ik deel als voorzitter van de lokale Adviesraad Sociaal Domein.

Gaandeweg ontstond twijfel of het proces de bestuurlijke lading kon dragen die eraan werd gegeven. De groep deelnemers werd kleiner, cliënten en mantelzorgers waren beperkt vertegenwoordigd, afspraken over besluitvorming veranderden, en onderdelen werden richting bestuur gepresenteerd alsof er meer draagvlak en toetsing was dan feitelijk zichtbaar was.

Wat ik deed

Ik schreef een methodische analyse van het participatieproces. Niet als opiniestuk, maar als bestuurlijk document met bewijsvoering:

• reconstructie van het proces;
• vergelijking tussen beloften, stukken en feitelijke uitvoering;
• analyse van representativiteit en uitval van deelnemers;
• toetsing van besluitvorming en wijzigingen in formuleringen;
• financiële berekening op basis van beschikbare informatie;
• introductie van het begrip participatie-illusie;
• verspreiding van de analyse vóór het politieke besluitmoment.

De analyse stelde één vraag scherp: kun je een participatieproces als gedragen presenteren als deelnemers, toetsing, besluitvorming en eindcontrole onvoldoende op orde zijn?

Bestuurlijke bijdrage

De bijdrage zat niet alleen in kritiek leveren, maar in het bestuurlijk hanteerbaar maken van die kritiek. De analyse gaf raadsleden, wethouders en betrokken adviesraden taal en structuur om het proces te bespreken zonder te vervallen in losse indrukken.

Ik maakte zichtbaar:

• waar het proces afweek van de eigen uitgangspunten;
• waarom consent iets anders is dan een meerderheidsstemming;
• waarom vertegenwoordiging van cliënten en mantelzorgers cruciaal is;
• waarom juridische en financiële toetsing niet achteraf als formaliteit kan worden behandeld;
• waarom een participatieproces pas bestuurlijk bruikbaar is als ook de terugkoppeling en eindcontrole kloppen.

Hoe het verder ging

Het Algemeen Bestuur van de GR Peelgemeenten stemde op 24 april 2025 niet ongewijzigd in met het voorstel. Er kwam een tussenstap met nadere uitwerking voordat definitieve besluitvorming zou plaatsvinden. In de bestuurlijke bespreking werd erkend dat sturing en regie scherper hadden gemoeten en dat het resultaat niet als kant-en-klaar plan kon worden gepresenteerd.

Wat deze case laat zien

Wat deze case toont: het maakt verschil of een participatie-analyse vóór of na het besluitmoment landt. Daarvoor kan zij de kwaliteit van het proces nog bespreekbaar maken; daarna is het opinie.